พวกไซออนิสต์ต้องการยึดครองประเทศใดบ้าง? อิรัก ตุรกี อียิปต์ และ...ฯลฯ
โครงการ “อิสราเอลที่ยิ่งใหญ่กว่า” (Greater Israel) กำลังถูกพูดถึงมากขึ้นเรื่อย ๆ ในปัจจุบัน โครงการที่มีรากฐานและเป้าหมายที่น่าประหลาดใจสำหรับหลาย ๆ คน
โครงการ "อิสราเอลที่ยิ่งใหญ่กว่า" (Greater Israel) เป็นแนวคิดหลักในวาทกรรมของไซออนิสต์ที่มีรากฐานมาจากอุดมการณ์ของ "ธีโอดอร์ เฮอร์ซล์" ในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 และได้พัฒนามาด้วยแผนการต่าง ๆ เช่น "แผนของยินอน" (Yinon Plan) คำกล่าวของนักการเมืองอิสราเอล เช่น "เบนจามิน เนทันยาฮู" และ "เบตซาเลล สโมทริช" และการตีพิมพ์แผนที่การยึดครอง
โครงการนี้ ซึ่งครอบคลุมดินแดนตั้งแต่แม่น้ำไนล์ถึงแม่น้ำยูเฟรติสและอาจไกลกว่านั้น ไม่ใช่เพียงแค่อุดมการณ์ทางศาสนาและประวัติศาสตร์เท่านั้น แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ใหญ่ของอิสราเอลเพื่อการครอบงำภูมิภาคด้วย
แนวคิดเรื่องอิสราเอลที่ยิ่งใหญ่กว่านั้น ถูกเสนอขึ้นครั้งแรกในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 โดยธีโอดอร์ เฮอร์ซล์ ผู้ก่อตั้งขบวนการไซออนิสต์ และหมายถึงการก่อตั้งรัฐยิวจากแม่น้ำไนล์ถึงแม่น้ำยูเฟรติส แนวคิดนี้ซึ่งมีรากฐานมาจากข้ออ้างทางศาสนาตามคัมภีร์ไบเบิล เช่น ปฐมกาล (15:18-21) ได้พัฒนามานานกว่าศตวรรษในฐานะอุดมการณ์ทางการเมืองและศาสนา และยุทธศาสตร์ทางภูมิรัฐศาสตร์ในวาทกรรมของอิสราเอล
- ประวัติความเป็นมา
1.1. ต้นกำเนิดของไซออนิสต์
แนวคิดเรื่องอิสราเอลที่ยิ่งใหญ่กว่านั้น ได้รับการวางรากฐานอย่างมั่นคงในการประชุมไซออนิสต์ที่บาเซิล (ปี ค.ศ.1897) ซึ่งธีโอดอร์ เฮอร์ซล์ เน้นย้ำถึงการกำหนดชะตากรรมของชาวยิวด้วยตนเอง ในการเจรจากับนายกรัฐมนตรีของเยอรมนี เขาได้กล่าวว่า ปริมาณที่ดินที่ต้องการจะขึ้นอยู่กับจำนวนผู้อพยพชาวยิว ซึ่งแสดงให้เห็นถึงแนวทางที่กระตือรือร้นและสุดโต่งในการเรียกร้องดินแดน
ในการเจรจากับผู้นำยุโรป รวมถึง ลอร์ดบัลฟอร์ เฮอร์ซล์ เน้นย้ำถึงการสร้างบ้านเกิดของชาวยิวที่จะไม่เพียงแต่เป็นที่ลี้ภัยสำหรับชาวยิวเท่านั้น แต่ยังเป็นฐานสำหรับอิทธิพลทางภูมิศาสตร์การเมืองในตะวันออกกลางอีกด้วย
แม้ว่าปาเลสไตน์จะไม่ใช่ตัวเลือกหลัก (แผนการยูกันดาถูกเสนอเป็นทางเลือกอื่น) แต่ปฏิญญาบัลฟอร์ในปี ค.ศ.1917 และการล่มสลายของจักรวรรดิออตโตมันหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 ได้ปูทางไปสู่การก่อตั้งรัฐอิสราเอลในปี ค.ศ. 1948 การก่อตั้งนี้มาพร้อมกับโศกนาฏกรรม "นัคบา" (Nakba) ซึ่งชาวปาเลสไตน์กว่า 750,000 คน ถูกบังคับให้พลัดถิ่นและลี้ภัยไปยังประเทศเพื่อนบ้าน เช่น จอร์แดน เลบานอน และซีเรีย
1.2 วิวัฒนาการของแนวคิดในศตวรรษที่ 20
ในทศวรรษต่อมา แนวคิดเรื่องอิสราเอลที่ยิ่งใหญ่กว่าได้พัฒนาขึ้นด้วยแผนการต่าง ๆ เช่น (Yinon Plan) "แผนการของเยนอน" (ค.ศ. 1982) แผนการนี้ ซึ่งตีพิมพ์ในนิตยสารไซออนิสต์ "Kivunim" เสนอให้แบ่งประเทศอาหรับ เช่น เลบานอน ซีเรีย อิรัก และอียิปต์ ตามเชื้อชาติและศาสนา
ยินอนแย้งว่า เลบานอนควรถูกแบ่งออกเป็นห้าจังหวัด และซีเรียควรถูกแบ่งออกเป็นรัฐบาลชีอะฮ์ อลาวี ซุนนี และดรูซ กลยุทธ์นี้ สอดคล้องกับแนวคิด "แบ่งแยกแล้วปกครอง" (Divide and rule) โดยมีจุดประสงค์เพื่อลดทอนอำนาจทางทหารของประเทศเพื่อนบ้านและสร้างเสถียรภาพในระยะยาวให้กับอิสราเอล
ในทศวรรษ 1930 "เดวิด เบน-กูเรียน" บิดาผู้ก่อตั้งประเทศอิสราเอล กล่าวว่า การก่อตั้งรัฐ แม้จะเป็นเพียงส่วนเล็ก ๆ ของดินแดน ก็เป็นก้าวหนึ่งไปสู่การทำลายพรมแดนที่ถูกกำหนดขึ้น มุมมองนี้กลายเป็นนโยบายอย่างเป็นทางการเมื่อพรรคลิคุดขึ้นสู่อำนาจในปี ค.ศ. 1977 การสร้างนิคมในเขตเวสต์แบงก์และการใช้ชื่อในพระคัมภีร์ เช่น “ยูดาห์และสะมาเรีย” เป็นความพยายามที่จะทำให้แนวคิดที่ผิดพลาดนี้ กลายเป็นระบบ กลุ่มไซออนิสต์ เช่น อิรกุน (Irgun / องค์กรทางทหารแห่งชาติของอิสราเอล) ยังเรียกร้องให้ผนวกปาเลสไตน์และจอร์แดนเข้าเป็นรัฐยิว ซึ่งเปลี่ยนแนวคิดนี้ให้กลายเป็นโครงการปฏิบัติการ
1.3 พัฒนาการในปัจจุบัน
ในศตวรรษที่ 21 คำกล่าวของนักการเมืองอิสราเอล เช่น เนทันยาฮู, สโมทริช และอาวี ลิปกิน บ่งชี้ถึงการสืบทอดอุดมคตินี้ ในสุนทรพจน์ของเขาต่อที่ประชุมสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ (กันยายน ค.ศ. 2023) เนทันยาฮูได้นำเสนอแผนที่ “อิสราเอลที่ยิ่งใหญ่กว่า” ซึ่งรวมถึงพื้นที่ขนาดใหญ่ของประเทศเพื่อนบ้าน
แผนที่ดังกล่าว ซึ่งได้รับการเผยแพร่อย่างกว้างขวางในสื่อต่างประเทศ ก่อให้เกิดความไม่พอใจในประเทศอาหรับ ในปี ค.ศ.2016 และ ค.ศ. 2023 สโมทริช เรียกร้องให้ผนวกจอร์แดนและบางส่วนของประเทศอาหรับ โดยระบุว่า “ประเทศปาเลสไตน์ไม่มีอยู่จริง”
ในเดือนมกราคม ค.ศ. 2024 อาวี ลิปกิน นักยุทธศาสตร์ไซออนิสต์ถึงกับพูดถึงการผนวกมักกะฮ์ มะดีนะฮ์ และภูเขาซีนาย ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความทะเยอทะยานที่รุนแรงยิ่งขึ้น
การเผยแพร่แผนที่ “ความฝันของไซออน” (The Dream of Zion) บนโซเชียลมีเดียหลังจากการทิ้งระเบิดเยเมนในเดือนกันยายน ค.ศ. 2024 ซึ่งมาพร้อมกับสัญลักษณ์ของกลุ่มฟรีเมสัน (งูและดวงตาที่มองเห็นทุกสิ่ง) ก่อให้เกิดปฏิกิริยารุนแรงในภูมิภาค แผนที่เหล่านี้ถูกมองว่าไม่เพียงแต่เป็นเครื่องมือโฆษณาชวนเชื่อเท่านั้น แต่ยังเป็นสัญญาณของการเปลี่ยนแปลงความฝัน “อิสราเอลที่ยิ่งใหญ่กว่า” ไปสู่แผนปฏิบัติการอีกด้วย
2. รายละเอียดข้อปลีกย่อยของโครงการ
2.1. รายละเอียดทางภูมิศาสตร์
แผนที่อิสราเอลที่ยิ่งใหญ่กว่า ที่เผยแพร่ในแถลงการณ์ของนักการเมืองในสื่อระดับภูมิภาคประกอบด้วยพื้นที่ต่อไปนี้ :
ปาเลสไตน์ในอดีต : ดินแดนที่ถูกยึดครองทั้งหมด (27,027 ตารางกิโลเมตร) รวมถึงเวสต์แบงก์ กาซา และเยรูซาเล็ม (บัยตุลมักดิส)
เลบานอน: ทั้งประเทศ (10,452 ตารางกิโลเมตร) โดยเน้นการสร้าง "เขตปลอดภัย" ทางเหนือของแม่น้ำลิทานีเพื่อควบคุมน้ำและทรัพยากรเชิงยุทธศาสตร์
จอร์แดน : ทั้งประเทศ (89,213 ตารางกิโลเมตร) ซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของ "ดินแดนแห่งพันธสัญญา"
ซีเรีย : มากกว่า 70 เปอร์เซ็นต์ของดินแดน (185,180 ตารางกิโลเมตร) รวมถึงที่ราบสูงโกลัน ภูเขาเฮอร์มอน และยาร์มุกที่ถูกยึดครองเพื่อจัดหาน้ำ
อิรัก : ครึ่งหนึ่งของดินแดน (438,317 ตารางกิโลเมตร) ที่มีทางออกสู่ทะเลอ่าวเปอร์เซียเพื่อครองความเป็นใหญ่ทางการค้า
ซาอุดีอาระเบีย : ประมาณหนึ่งในสาม (2,149,690 ตารางกิโลเมตร) รวมทั้งพื้นที่ทางตะวันตกเฉียงเหนือไปจนถึงเมืองมะดีนะฮ์
อียิปต์ : หนึ่งในสี่ (ประมาณหนึ่งล้านตารางกิโลเมตร) จากไซนายไปจนถึงไคโร เพื่อควบคุมเส้นทางการค้า
คูเวต: เพื่อเข้าถึงทรัพยากรน้ำมัน
ตุรกี : บางส่วนของทางใต้ รวมทั้งจังหวัดฮาไต อาดานา และเมอร์ซิน เพื่อมีอิทธิพลในทะเลเมดิเตอร์เรเนียนตะวันออก
แผนที่ "ความฝันของไซออน" แสดงพื้นที่เหล่านี้ด้วยสัญลักษณ์ของกลุ่มฟรีเมสัน และรวมถึงเมืองใหม่ ๆ เช่น ไคโรและมะดีนะฮ์ เมื่อเปรียบเทียบกับแผนที่ก่อนหน้านี้ แผนที่นี้ครอบคลุมพื้นที่ขนาดใหญ่ขึ้นของอียิปต์ ซาอุดีอาระเบีย และตุรกี ซึ่งบ่งชี้ถึงความทะเยอทะยานในการขยายอำนาจที่เพิ่มมากขึ้น
2.2 การสนับสนุนทางศาสนาและการเมือง
โครงการนี้ตั้งอยู่บนคำกล่าวอ้างในคัมภีร์ไบเบิลเรื่อง "คำสัญญาของพระเจ้าต่ออับราฮัม" ซึ่งใน "หนังสือปฐมกาล" กล่าวถึงดินแดนจากแม่น้ำไนล์ถึงแม่น้ำยูเฟรติส
บรรดากลุ่มไซออนิสต์ อย่างเช่น กลุ่ม "โตราห์และดินแดน" และ "อิรกุน" ได้ใช้คำกล่าวอ้างนี้เป็นพื้นฐานสำหรับความชอบธรรมของการขยายอำนาจ กฎหมายสัญชาติของรัฐสภาอิสราเอลปี ค.ศ. 2018 ซึ่งกำหนดให้อิสราเอลเป็น "รัฐชาติของชาวยิว" และปฏิเสธแนวทาง "สองรัฐ" ได้เสริมสร้างโครงการนี้ มาตรา 7 ของกฎหมายนี้ ให้ความสำคัญกับการตั้งถิ่นฐานของชาวยิวในฐานะ "คุณค่าของชาติ" และบังคับให้รัฐต้องส่งเสริมการตั้งถิ่นฐานดังกล่าว
คำแถลงของเนทันยาฮู ในการประชุมสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ (กันยายน ค.ศ. 2023) และการนำเสนอแผนที่อิสราเอลที่ยิ่งใหญ่กว่า แสดงให้เห็นว่า ความปรารถนานี้ได้ถูกเปลี่ยนเป็นแผนปฏิบัติการแล้ว สโมทริช ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2023 และลิปกิน ในเดือนมกราคม ค.ศ. 2024 เน้นย้ำถึงการผนวกดินแดนขนาดใหญ่ของประเทศเพื่อนบ้าน คำแถลงเหล่านี้สอดคล้องกับมาตรการที่เป็นรูปธรรม เช่น การสร้างนิคมในเขตเวสต์แบงก์และฉนวนกาซา และการโจมตีทางทหารต่อเลบานอนและซีเรีย
- วัตถุประสงค์ของโครงการ
วัตถุประสงค์ของโครงการอิสราเอลที่ยิ่งใหญ่กว่ามีหลายแง่มุม ครอบคลุมทั้งด้านศาสนา การเมือง เศรษฐกิจ และยุทธศาสตร์ ซึ่งจะกล่าวถึงต่อไปนี้ :
3.1. การขยายอาณาเขต
วัตถุประสงค์หลักของโครงการ คือ การสร้างรัฐยิวที่ขยายจากแม่น้ำไนล์ถึงแม่น้ำยูเฟรติส ครอบคลุมพื้นที่ยุทธศาสตร์ เช่น ที่ราบสูงโกลัน ภูเขาชีค และเลบานอนตอนใต้ ไปจนถึงอิรักและตุรกี
การขยายตัวนี้ไม่ได้หมายถึงเพียงแค่การเพิ่มอาณาเขตเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการควบคุมทรัพยากรธรรมชาติและจุดยุทธศาสตร์ในภูมิภาคด้วย ตัวอย่างเช่น การยึดครองที่ราบสูงโกลันในปี คศ. 1967 ทำให้อิสราเอลสามารถเข้าถึงทรัพยากรน้ำจากแม่น้ำยาร์มุก และควบคุมพื้นที่สูงทางยุทธศาสตร์ เพื่อเฝ้าระวังซีเรียและเลบานอน การสร้าง "เขตปลอดภัย" ในเลบานอนตอนใต้ไปจนถึงแม่น้ำลิทานีภายในเดือนตุลาคม ต.ศ. 2024 โดยมีเป้าหมายเพื่อควบคุมทรัพยากรน้ำและป้องกันการโจมตีของฮิซบุลลอฮ์ ก็เป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์นี้เช่นกัน เป้าหมายนี้ได้รับการสนับสนุนจากการก่อสร้างที่อยู่อาศัยอย่างกว้างขวางในเขตเวสต์แบงก์ และแผนการที่เสนอสำหรับฉนวนกาซาหลังจากการปฏิบัติการครั้งล่าสุด
3.2. การทำให้รัฐเพื่อนบ้านอ่อนแอลง
โครงการนี้มุ่งที่จะทำให้กำลังทางทหารและทางการเมืองของประเทศเพื่อนบ้านอ่อนแอลงผ่านการแบ่งแยกทางชาติพันธุ์และศาสนาของรัฐอาหรับ ดังที่เสนอไว้ในแผนยินอน (ค.ศ.1982) ตัวอย่างเช่น การสนับสนุนกลุ่มฝ่ายค้านในซีเรียของอิสราเอล หลังจากการโค่นล้มระบอบบาชาร์ อัล-อัสซาดในเดือนธันวาคม ค.ศ. 2024 มีเป้าหมายเพื่อสร้างรัฐที่เล็กลงและอ่อนแอลงในประเทศนั้น
กลยุทธ์นี้ยังถูกนำมาใช้ในเลบานอนโดยการทำให้ความตึงเครียดทางศาสนาระหว่างชีอะฮ์ ซุนนี และคริสเตียนรุนแรงขึ้น ในอิรัก การสนับสนุนกลุ่มชาวเคิร์ด ทางตอนเหนือของประเทศเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามที่จะทำให้รัฐบาลกลางในแบกแดดไม่มั่นคง แนวทางนี้ไม่เพียงแต่ลดกำลังทางทหารของประเทศเพื่อนบ้านเท่านั้น แต่ยังจำกัดความสามารถในการประสานงานต่อต้านอิสราเอลอีกด้วย
3.3 การบังคับอพยพชาวปาเลสไตน์
หนึ่งในเป้าหมายหลักของโครงการนี้ คือ การบังคับย้ายชาวปาเลสไตน์ไปยังประเทศเพื่อนบ้าน เช่น จอร์แดนและอียิปต์ เพื่อให้เวสต์แบงก์ กาซา และเยรูซาเล็มกลายเป็นดินแดนของชาวยิวโดยสมบูรณ์ คำแถลงของสโมทริช และ อิตามาร์ เบน-กวีร์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงความมั่นคงแห่งชาติของระบอบการปกครอง ในปี ค.ศ. 2023 ที่ระบุว่า พวกเขา “สนับสนุน” ให้ชาวปาเลสไตน์ออกจากกาซา ยืนยันเป้าหมายนี้ ตัวอย่างเช่น ในการประชุมการตั้งถิ่นฐานในกาซาในเดือนตุลาคม ค.ศ.2024 ดาเนียลา ไวส์ ผู้จัดงานของกลุ่มนาชาลา ประกาศว่า ครอบครัวผู้ตั้งถิ่นฐาน 700 ครอบครัวพร้อมที่จะย้ายไปกาซาหลังจากที่ชาวปาเลสไตน์ถูกขับไล่ออกไป
นโยบายนี้ได้รับการเสริมความแข็งแกร่งโดยกฎหมายสัญชาติปี ค.ศ. 2018 ซึ่งรับรองสิทธิเต็มที่เฉพาะชาวยิวเท่านั้น และการห้ามดำเนินกิจกรรมของสำนักงานบรรเทาทุกข์และงานของสหประชาชาติ (UNRWA) ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 2024 แผนการของเนทันยาฮู ที่จะยึดครองฉนวนกาซาเป็นการยืนยันเพิ่มเติมในเรื่องนี้
3.4. การครอบงำทางเศรษฐกิจและการค้า
อิสราเอลตั้งเป้าที่จะครอบงำเส้นทางการค้าและทรัพยากรพลังงานของภูมิภาค โดยมุ่งหวังที่จะเป็นศูนย์กลางการค้าที่เชื่อมต่อยุโรปและเอเชีย โครงการคลองเบนกูเรียน ซึ่งเสนอมาตั้งแต่ทศวรรษ 1960 เป็นตัวอย่างหนึ่งของเป้าหมายนี้ คลองนี้ ซึ่งคาดว่าจะทอดยาวจากทะเลเมดิเตอร์เรเนียน (ใกล้เมืองอัชเคลอน) ไปยังท่าเรืออีลัตบนทะเลแดง อาจช่วยลดการพึ่งพาคลองสุเอซของการขนส่งทางเรือระหว่างประเทศได้
โครงการนี้ ซึ่งได้รับการฟื้นฟูขึ้นมาอีกครั้งในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาด้วยการสนับสนุนจากฝ่ายขวาจัด ได้ถูกนำเสนอ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังปฏิบัติการในฉนวนกาซา ว่าเป็นโอกาสในการกวาดล้างพื้นที่ส่วนกลางของฉนวนกาซาและสร้างโครงสร้างพื้นฐานทางการค้า นอกจากนี้ การควบคุมแหล่งน้ำมันของคูเวต และการเข้าถึงอ่าวเปอร์เซีย ก็เป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์ทางเศรษฐกิจนี้ด้วย
3.5. ความร่วมมือกับชนกลุ่มน้อย
อิสราเอลกำลังแสวงหาความร่วมมือกับกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ เช่น ชาวเคิร์ดและชาวดรูซ เพื่อสร้าง "ระเบียงแห่งดาวิด" ทางตะวันออกของแม่น้ำยูเฟรติส กลยุทธ์นี้รวมถึงการสนับสนุนการปกครองตนเองของชาวเคิร์ด ในภาคเหนือของอิรักและซีเรีย และการเสริมสร้างความสัมพันธ์กับชาวดรูซในซีเรีย ตัวอย่างเช่น การสนับสนุนของอิสราเอลต่อกองกำลังประชาธิปไตยซีเรีย (SDF) ในพื้นที่ของชาวเคิร์ดเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามในการสร้างเขตความมั่นคงทางตะวันออกของแม่น้ำยูเฟรติส
ความร่วมมือเหล่านี้ไม่เพียงแต่ช่วยลดทอนอำนาจของรัฐบาลกลาง เช่น แบกแดดและดามัสกัส แต่ยังช่วยให้อิสราเอลสามารถขยายอิทธิพลในพื้นที่ยุทธศาสตร์ได้อีกด้วย
3.6 การสร้างความชอบธรรมทางศาสนา
การใช้ข้อความในพระคัมภีร์ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “คำสัญญาของพระเจ้าที่ให้ไว้กับอับราฮัม” เพื่อให้เหตุผลในการขยายอำนาจและรวบรวมการสนับสนุนทั้งภายในและภายนอกประเทศ เป็นส่วนสำคัญของโครงการนี้
กลุ่มไซออนิสต์ทางศาสนาเสริมสร้างวาทกรรมนี้ โดยอ้างอิงข้อความในพระคัมภีร์เพื่ออ้างสิทธิ์ความเป็นเจ้าของดินแดนในภูมิภาค วาทกรรมนี้ได้นำไปสู่คำกล่าวของนักการเมือง เช่น สโมทริชและลิปกิน ที่พูดถึงการผนวกมักกะฮ์และมะดีนะฮ์ วิธีการนี้ไม่เพียงแต่ใช้เพื่อสร้างการสนับสนุนภายในประเทศในหมู่ชาวยิวที่เคร่งศาสนาเท่านั้น แต่ยังใช้เพื่อโน้มน้าวกลุ่มคริสเตียนไซออนิสต์ในสหรัฐอเมริกาและยุโรปด้วย
ติดตามตอนต่อไป ...
แหล่งที่มา :
"Digital Collections: Dream of Zionism. Map of "Greater Israel
Mepei: Greater Israel: an Ongoing Expansion Plan for the Middle East and North Africa
?'Middle east eye: What is 'Greater Israel
Times of israel: Greater Israel—From the Euphrates to the Nile
Arab news: Arab, Islamic foreign ministers condemn Netanyahu’s ‘Greater Israel’ remark
TRT: Netanyahu vows to pursue 'historic and spiritual mission' for 'Greater Israel' plan
عربی بوست: خریطة “إسرائیل الکبری” من مصر للسعودیة و ترکیا.. قصة “حلم صهیون” الذی عاد للواجهة بعد الحرب علی غزة
الجزیره: "إسرائیل الکبری".. مشروع توراتی یهدد أراضی ۸ دول عربیة
الجزیره: خطة نتنیاهو لتنفیذ مشروع "إسرائیل الکبری"
แปลและเรียบเรียง : เชคมุฮัมมัดนาอีม ประดับญาติ
Copyright © 2025 SAHIBZAMAN.NET- สื่อเรียนรู้สำหรับอิสระชนคนรุ่นใหม่