ในคำคมและคำสอนที่ลึกซึ้ง (ฮิกมะฮ์) ของท่านอิมามอะลี (อ.) ซึ่งเน้นเตือนสติเกี่ยวกับการดำเนินชีวิตในสังคมและลักษณะนิสัยของมนุษย์ โดยใช้คำอุปมาอุปไมยที่เห็นภาพได้อย่างชัดเจนที่สุด เพื่อชี้ให้เห็นถึงพฤติกรรมและสภาพจิตใจของคนที่มีจิตใจคับแคบหรือคนไม่ดี เปรียบเทียบคนประเภทนี้กับ แมลงวัน ซึ่งเป็นสัตว์ที่ไม่สนใจดอกไม้ที่หอมหวาน แต่สัญชาตญาณของมันจะบินดิ่งไปยังสิ่งปฏิกูลหรือเศษอาหารที่เน่าเสียเท่านั้น
ท่านอิมามอะลี (อ.) กล่าวว่า :
الأَشْرَارُ يَتَّبِعُونَ مَسَاوِئَ النَّاسِ وَيَتْرُكُونَ مَحَاسِنَهُمْ كَمَا يَتَّبَعُ الذُّبَابُ الْمَوَاضِعَ الْفَاسِدَةَ
"คนชั่วช้ามักจะคอยจ้องจับผิดและตามหาข้อเสียของผู้อื่น และละทิ้งข้อดีของพวกเขา เปรียบเสมือนแมลงวันที่จะเลือกตอมเฉพาะตำแหน่งที่เน่าเสีย (สกปรก)"
(มุสตัดร็อก ซะฟีนะตุล บิฮาร, อัน นะมาซี, เล่ม 7, หน้า 503)
ฮะดีษบทนี้เป็นหนึ่งในคำคมและคำสอนที่ลึกซึ้ง (ฮิกมะฮ์) ของท่านอิมามอะลี (อ.) ซึ่งเน้นเตือนสติเกี่ยวกับการดำเนินชีวิตในสังคมและลักษณะนิสัยของมนุษย์ โดยสามารถอธิบายใจความสำคัญได้ดังนี้
อธิบายความหมายเชิงลึก
ฮะดีษบทนี้ท่านอิมามอะลี (อ.) ได้ใช้ อุปมาอุปไมย ที่เห็นภาพได้อย่างชัดเจนที่สุด เพื่อชี้ให้เห็นถึงพฤติกรรมและสภาพจิตใจของคนที่มีจิตใจคับแคบหรือคนไม่ดี โดยแบ่งประเด็นสำคัญได้ดังนี้
▪️ พฤติกรรมของคนไม่ดี (الأَشْرَارُ) : กลุ่มคนเหล่านี้จะมี "เลนส์สายตา" ที่มองโลกในแง่ร้ายเสมอ เมื่อพวกเขาคบค้าสมาคมหรือพบเจอผู้คน พวกเขาจะไม่สนใจความดีงาม ความดีความชอบ หรือคุณธรรมที่บุคคลนั้นมี แต่จะคอยเพ่งเล็ง จ้องจับผิด หรือขุดคุ้ยหาเพียงแค่ข้อผิดพลาด จุดบกพร่อง และเรื่องด่างพร้อย
▪️ การอุปมาด้วย "แมลงวัน" : ท่านอิมาม (อ.) เปรียบเทียบคนประเภทนี้กับ แมลงวัน ซึ่งเป็นสัตว์ที่ไม่สนใจดอกไม้ที่หอมหวานหรือสถานที่ที่สะอาดบริสุทธิ์ แต่สัญชาตญาณของมันจะบินดิ่งไปยังสิ่งปฏิกูล บาดแผล หรือเศษอาหารที่เน่าเสียเท่านั้น
▪️ สะท้อนสภาพจิตใจภายใน : ฮะดีษนี้สอนให้เราตระหนักว่า คนที่ชอบนินทา ชอบจับผิด หรือชอบกระจายความล้มเหลวและข้อเสียของคนอื่น แท้จริงแล้วเขากำลังสะท้อน "ความเน่าเสียภายในจิตใจ" ของตนเองออกมา เหมือนแมลงวันที่ชอบอยู่กับสิ่งสกปรก
บทเรียนที่ได้รับจากฮะดีษ
▪️ เตือนตนเองไม่ให้เป็นแมลงวัน : เราต้องฝึกฝนตนเองให้เป็นเหมือน "ผึ้ง" ที่เลือกตอมเฉพาะดอกไม้และสิ่งหอมหวาน (มองเห็นและชื่นชมความดีของผู้อื่น) ไม่ใช่เป็นเหมือนแมลงวัน
▪️ การมองโลกในแง่ดี (حُسْنُ الظَّنِّ) : อิสลามสนับสนุนให้เรามองข้ามข้อบกพร่องเล็กๆ น้อยๆ ของพี่น้องร่วมศรัทธา และพยายามมองหาคุณงามความดีของเขาเพื่อนำมาเป็นแบบอย่าง
▪️ ระวังการคบเพื่อน : ฮะดีษนี้ยังเป็นเครื่องมือในการคัดกรองคนรอบข้าง หากใครที่ชอบมาเล่าเรื่องแย่ๆ หรือนินทาจับผิดคนอื่นให้เราฟังบ่อยๆ ให้พึงระวังว่าเขากำลังทำตัวเหมือนแมลงวัน และวันหนึ่งเขาก็อาจนำข้อเสียของเราไปพูดต่อเช่นกัน
▪️ สร้างสังคมเชิงบวก : การเลิกจับผิดจะช่วยลดการนินทา (ฆีบะฮ์) และการสร้างความแตกแยกในสังคม ทำให้ผู้คนอยู่ร่วมกันด้วยความรักและการให้อภัย
บทความ : เชคมูฮัมมัดนาอีม ประดับญาติ
Copyright © 2026 SAHIBZAMAN.NET- สื่อเรียนรู้อิสลามสำหรับอิสระชนคนรุ่นใหม่