หนึ่งในหลักจริยธรรมสากลขั้นสูงสุดในอิสลาม ซึ่งวางรากฐานของ "ความยุติธรรมทางสังคม" และ "ความเป็นมนุษย์" ท่านศาสดา (ซ็อลฯ) ไม่ได้นิยามความยุติธรรมสูงสุดด้วยข้อบัญญัติที่ซับซ้อน แต่ท่านสอนให้ใช้ "หัวใจและจิตสำนึก" ของมนุษย์เป็นมาตรวัด "ความรู้สึกของตัวเอง" เป็นกระจกสะท้อนในการปฏิบัติต่อผู้อื่น สังคมจะเกิดความสันติสุขและความยุติธรรมอย่างแท้จริง
ท่านศาสดามุฮัมมัด (ซ็อลฯ) กล่าวว่า :
أَعْدَلُ النَّاسِ مَنْ رَضِیَ لِلنَّاسِ مَا یَرْضَی لِنَفْسِهِ، وَکَرِهَ لَهُمْ مَا یَکْرَهُ لِنَفْسِهِ
"มนุษย์ที่มีความยุติธรรมที่สุด คือผู้ที่ปรารถนา (หรือยินดี) ที่จะให้ผู้อื่นได้รับในสิ่งที่ตนเองปรารถนาจะได้รับ และรังเกียจที่จะให้ผู้อื่นได้รับในสิ่งที่ตนเองรังเกียจ"
(มันลายะห์ฎุรุฮุลฟะกีฮ์, เชคซอดูก, เล่ม 4, หน้า 395)
คำอธิบายความหมายโดยละเอียด
ฮะดีษบทนี้ เป็นหนึ่งในหลักจริยธรรมสากลขั้นสูงสุดในอิสลาม ซึ่งวางรากฐานของ "ความยุติธรรมทางสังคม" และ "ความเป็นมนุษย์" โดยสามารถแยกแยะใจความสำคัญได้ดังนี้
▪️ มาตรวัดความยุติธรรมที่แท้จริง : ท่านศาสดา (ซ็อลฯ) ไม่ได้นิยามความยุติธรรมสูงสุดด้วยข้อบัญญัติที่ซับซ้อน แต่ท่านสอนให้ใช้ "หัวใจและจิตสำนึก" ของมนุษย์เป็นมาตรวัด โดยให้เราเอาใจเขามาใส่ใจเรา หากเราชอบความเคารพ ความจริงใจ หรือความปลอดภัยในการดำเนินชีวิต เราก็ต้องมอบสิ่งเหล่านั้นให้กับคนอื่นด้วย
▪️ การขจัดความเห็นแก่ตัว : มนุษย์มักจะรักตัวเองและปกป้องผลประโยชน์ของตัวเองก่อนเสมอ ฮะดีษนี้จึงมาดัดนิสัยความเห็นแก่ตัว โดยเตือนสติว่า ถ้าเราไม่ชอบให้ใครมาโกหก นินทา เอาเปรียบ หรือเหยียดหยามเรา เราก็ต้องไม่ไปทำสิ่งเหล่านั้นกับผู้อื่นเด็ดขาด
▪️ ขอบเขตที่ครอบคลุม (สำหรับเพื่อนมนุษย์ทุกคน) : คำว่า "النَّاسِ" (มนุษย์/ผู้คน) ในฮะดีษนี้ มีความหมายกว้างขวาง ไม่ได้จำกัดอยู่แค่เครือญาติ เพื่อนฝูง หรือเฉพาะผู้ร่วมศรัทธาเท่านั้น แต่หมายถึงมนุษย์ทุกคนในสังคม การปฏิบัติต่อผู้อื่นด้วยความยุติธรรม จึงเป็นหน้าที่ที่ต้องมอบให้แก่ทุกคนโดยไม่เลือกปฏิบัติ
สรุปบทเรียนและแง่คิดจากฮะดีษ
ฮะดีษบทนี้สอนให้เราใช้ "ความรู้สึกของตัวเอง" เป็นกระจกสะท้อนในการปฏิบัติต่อผู้อื่น สังคมจะเกิดความสันติสุขและความยุติธรรมอย่างแท้จริง เริ่มต้นง่าย ๆ จากการที่เราไม่สร้างความเดือดร้อนให้ใครในแบบที่เราเองก็ไม่ชอบนั่นเอง
บทความ : เชคมูฮัมมัดนาอีม ประดับญาติ
Copyright © 2026 SAHIBZAMAN.NET- สื่อเรียนรู้อิสลามสำหรับอิสระชนคนรุ่นใหม่