ท่านอิมามอะลี (อ.) สอนให้เราเห็นว่า ความตระหนี่ ไม่ใช่ความฉลาดในการออมเงิน แต่เป็นความเขลา เพราะมันทำให้มนุษย์ยอมทนทุกข์ในโลกนี้ ทั้ง ๆ ที่สามารถมีความสุขตามอัตภาพได้ทรัพย์สินเงินทองเป็นเพียง "เครื่องมือ" ในการดำเนินชีวิต ไม่ใช่เป้าหมายสูงสุด เงินจะมีคุณค่าก็ต่อเมื่อมันถูกเปลี่ยนเป็น "ความสุขที่ฮาลาล (อนุมัติ)" ในโลกนี้ หรือถูกเปลี่ยนเป็น "เสบียงความดี (เศาะดะเกาะฮ์/ทาน)" เพื่อโลกหน้า

ท่านอิมามอะลี (อ.) ได้กล่าวไว้ว่า :

أَبْخَلُ النَّاسِ مَنْ بَخِلَ عَلَى نَفْسِهِ بِمَالِهِ، وَخَلَّفَهُ لِوَارِثِهِ

"คนที่ตระหนี่ถี่เหนียวที่สุด คือผู้ที่ตระหนี่ต่อตนเองในการใช้จ่ายทรัพย์สินของเขา แต่กลับทิ้งมันไว้ (ทั้งหมด) ให้กับทายาทผู้รับมรดก"

(มีซานุลฮิกมะฮ์, เล่ม 1, หน้า 234)

อธิบายบทเรียน

     ท่านอิมามอะลี (อ.) กำลังชี้ให้เห็นถึง "ความย้อนแย้งขั้นสุด" ของคนโลภและคนตระหนี่ โดยอธิบายลักษณะพฤติกรรมออกมาเป็นข้อๆ ดังนี้ :

• นิยามใหม่ของ "คนตระหนี่ที่สุด" : โดยทั่วไปเรามักคิดว่าคนตระหนี่คือคนที่ไม่ยอมแบ่งปันให้ผู้อื่น แต่ท่านอิมามอะลี (อ.) ได้ชี้ให้เห็นถึงความตระหนี่ในขั้นที่น่าเวทนาที่สุด นั่นคือ การตระหนี่ต่อตัวเอง คือการที่มนุษย์อุตสาหะหาเงินทองมาด้วยความยากลำบาก แต่กลับไม่กล้าหยิบฉวยทรัพย์สินนั้นมาสร้างความสุข ความสะดวกสบาย หรือใช้จ่ายในสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกายและจิตใจของตนเองในกรอบที่อนุมัติ (ฮะลาล)

• ทรมานตัวเองทั้งที่มีพร้อม : คนประเภทนี้มีทรัพย์สินเงินทองมากมาย แต่ในยามมีชีวิตอยู่ กลับไม่ยอมควักเงินมาซื้ออาหารดีๆ เสื้อผ้าที่เหมาะสม หรือยารักษาโรคเพื่อดูแลตัวเองและครอบครัว ยอมอยู่อย่างลำบากเพราะเสียดายเงิน

• ไม่ได้เป็นเจ้าของเงินที่แท้จริง : ในทางจิตวิทยาและจิตวิญญาณ เขามีสถานะเป็นเพียง "คนเฝ้าทรัพย์" เท่านั้น เพราะสะสมมาตลอดชีวิตแต่ไม่ได้ใช้ประโยชน์จากมันเลย

• หาแทบตาย แต่คนอื่นใช้ : ท้ายที่สุดเมื่อเขาเสียชีวิตไป ทรัพย์สินทั้งหมดที่เขาหวงแหนและสะสมมาด้วยความยากลำบาก ก็จะตกเป็นของทายาท ซึ่งทายาทเหล่านั้นอาจจะนำเงินไปใช้จ่ายอย่างเพลิดเพลิน หรือใช้จ่ายไปในหนทางที่ฮะรอม (ต้องห้าม) โดยที่ผู้ตายไม่ได้รับผลบุญหรือความสุขใดๆ จากเงินก้อนนั้นเลย

แง่คิดที่ได้รับจากฮะดีษ

    ความตระหนี่คือความโง่เขลาทางปัญญา

       ท่านอิมามอะลี (อ.) สอนให้เราเห็นว่า ความตระหนี่ (ความขี้เหนียว) ไม่ใช่ความฉลาดในการออมเงิน แต่เป็นความเขลา เพราะมันทำให้มนุษย์ยอมทนทุกข์ในโลกนี้ ทั้ง ๆ ที่สามารถมีความสุขตามอัตภาพได้

    การสร้างสมดุลในการใช้ชีวิต (ทางสายกลาง)

       อิสลามไม่ได้สอนให้ใช้เงินสุรุ่ยสุร่าย แต่สอนให้ใช้จ่ายในสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อตนเองและครอบครัว การเก็บออมเป็นสิ่งที่ดี แต่ต้องไม่ถึงขั้นเบียดเบียนคุณภาพชีวิตและความจำเป็นของตนเอง

    มุมมองต่อทรัพย์สินในโลกดุนยา

       ทรัพย์สินเงินทองเป็นเพียง "เครื่องมือ" ในการดำเนินชีวิต ไม่ใช่เป้าหมายสูงสุด เงินจะมีคุณค่าก็ต่อเมื่อมันถูกเปลี่ยนเป็น "ความสุขที่ฮาลาล (อนุมัติ)" ในโลกนี้ หรือถูกเปลี่ยนเป็น "เสบียงความดี (เศาะดะเกาะฮ์/ทาน)" เพื่อโลกหน้า

    การวางแผนมรดกที่แท้จริง

       หากอยากให้ทรัพย์สินอยู่กับเราตลอดไป วิธีที่ดีที่สุดไม่ใช่การเก็บไว้ในตู้เซฟจนตาย แต่คือการบริจาคและช่วยเหลือสังคมในขณะที่มีชีวิตอยู่ เพราะนั่นคือสิ่งเดียวที่จะตามเราไปในกูโบร์ (สุสาน) ส่วนเงินหรือทรัพย์สมบัติที่เหลืออยู่ที่โลก จะกลายเป็นของคนอื่นทันทีที่เราหมดลมหายใจ

บทความ : เชคมุฮัมมัดนาอีม ประดับญาติ

Copyright © 2026 SAHIBZAMAN.NET-สื่อเรียนรู้อิสลามสำหรับอิสระชนคนรุ่นใหม่