เมื่อปัญญาไปไม่ถึง : ตักวากับการคุ้มครองของพระผู้เป็นเจ้า
เมื่อปัญญาไปไม่ถึง : ตักวากับการคุ้มครองของพระผู้เป็นเจ้า

มนุษย์เราแม้จะมีสติปัญญาดีเพียงใด ก็ยังมีความจำกัด เราไม่สามารถรู้เหตุการณ์ล่วงหน้า ไม่สามารถมองเห็นผลกระทบซ่อนเร้น หรือเล่ห์เหลี่ยมที่ซับซ้อนของโลกนี้ได้ทั้งหมด นอกเสียจากมนุษย์ผู้ที่มีตักวา (เกรงกลัวที่จะทำบาปและมุ่งมั่นทำความดี) อัลลอฮ์จะทรงเป็นผู้ปกป้องเขาเอง ในเรื่องที่สติปัญญาของเขาคิดไม่ถึง หรือปกป้องเขาจากภัยอันตรายที่เขาไม่มีวันรู้เท่าทัน

 

     ท่านอิมามมุฮัมมัด อัล-บากิร (อ.)  กล่าวว่า :

 

إِنَّ اللّٰهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقِي بِالتَّقْوَىٰ عَنِ الْعَبْدِ مَا عَزُبَ عَنْهُ عَقْلُهُ، وَيُجَلِّي بِالتَّقْوَىٰ عَنْهُ عَمَاهُ وَجَهْلَهُ

     "แท้จริงอัลลอฮ์ ผู้ทรงเกรียงไกรและผู้ทรงสูงส่ง จะทรงปกป้องบ่าวด้วยความยำเกรง (ตักวา) จากสิ่งที่สติปัญญาของเขาไปไม่ถึง (หรือสิ่งที่เขาขาดความรู้เท่าทัน) และทรงขจัดความมืดบอดและความเขลาให้หมดไปจากเขาด้วยความยำเกรงนั้น"

(อัล-กาฟี, เล่ม 8, หน้า 52)

 

     ฮะดีษบทนี้ของอิมามมุฮัมมัด อัล-บากิร (อ.) เป็นหนึ่งในบทเรียนที่ลึกซึ้งซึ่งชี้ให้เห็นถึง "คุณค่าและพลังของความยำเกรง (ตักวา)" ที่ส่งผลต่อสติปัญญาและการดำเนินชีวิตของมนุษย์

 

การอธิบายบทเรียน และแง่คิดที่ได้รับจากฮะดีษนี้ มีรายละเอียดดังนี้

 

การอธิบายบทเรียน

     ฮะดีษนี้แบ่งส่วนสำคัญออกเป็น 2 มิติ คือ "การปกป้อง" และ "การเปิดทางสว่าง"  โดยมี "ตักวา" หรือความยำเกรงต่อพระเจ้าเป็นกุญแจสำคัญ :

  • มิติที่ 1 : การปกป้องในสิ่งที่ปัญญาไปไม่ถึง (يَقِي بِالتَّقْوَىٰ ... مَا عَزُبَ عَنْهُ عَقْلُهُ)

          มนุษย์เราแม้จะมีสติปัญญาดีเพียงใด ก็ยังมีความจำกัด เราไม่สามารถรู้เหตุการณ์ล่วงหน้า ไม่สามารถมองเห็นผลกระทบซ่อนเร้น หรือเล่ห์เหลี่ยมที่ซับซ้อนของโลกนี้ได้ทั้งหมด แต่ท่านอิมามบากิร (อ.) บอกว่า เมื่อมนุษย์มีตักวา (เกรงกลัวที่จะทำบาปและมุ่งมั่นทำความดี) อัลลอฮ์จะทรงเป็นผู้ปกป้องเขาเอง ในเรื่องที่สติปัญญาของเขาคิดไม่ถึง หรือปกป้องเขาจากภัยอันตรายที่เขาไม่มีวันรู้เท่าทัน

 

  • มิติที่ 2 : การขจัดความมืดบอดและความเขลา (وَيُجَلِّي بِالتَّقْوَىٰ عَنْهُ عَمَاهُ وَجَهْلَهُ)

          คำว่า "ความมืดบอด" (عَمى) ในที่นี้ไม่ได้หมายถึงตาบอดทางกายภาพ แต่หมายถึง "ตาใจบอด" ที่มองไม่เห็นความจริง แยกแยะถูกผิดไม่ออก ส่วน "ความเขลา" (جَهْل) คือความไม่รู้และการใช้อารมณ์ใฝ่ต่ำ ฮะดีษนี้ยืนยันว่า ตักวาจะเป็นเครื่องมือขจัดเมฆหมอกเหล่านี้ ทำให้จิตใจของมนุษย์สว่างไสว สามารถมองเห็นสัจธรรมได้อย่างทะลุปรุโปร่ง

 

แง่คิดที่ได้รับจากฮะดีษ

 

  • "ตักวา" คือโล่กำบังภัยที่มองไม่เห็น : ในชีวิตประจำวัน เรามักเจอการทดสอบ อุปสรรค หรือการหลอกลวงที่เราตามไม่ทัน การยึดมั่นในศีลธรรมและความยำเกรงต่อพระเจ้า จะเป็นเกราะคุ้มกันที่พระองค์ทรงประทานให้เราโดยที่เราไม่รู้ตัว

 

  • ศีลธรรมนำมาซึ่งสติปัญญา : ความรู้ไม่ได้เกิดจากการอ่านตำราอย่างเดียว แต่ "ความรู้ที่แท้จริง" (วิสัยทัศน์อันกระจ่างแจ้ง) เกิดจากจิตใจที่สะอาดบริสุทธิ์ เมื่อเราลดละบาป (มีตักวา) อัลลอฮ์จะทรงเปิดตาใจให้เรามองเห็นสิ่งต่าง ๆ ตามความเป็นจริง ไม่ถูกกิเลสหรือตัณหามาบดบัง

 

  • ทางรอดจากความเขลา : หากต้องการหลุดพ้นจากความโง่เขลาและการตัดสินใจที่ผิดพลาด การสร้างความยำเกรงในใจคือวิธีที่ยั่งยืนที่สุด เพราะมันจะเชื่อมโยงมนุษย์เข้ากับแหล่งกำเนิดแห่งความรอบรู้ นั่นคืออัลลอฮ์ (ซบ.)

 


บทความ : เชคมุฮัมมัดนาอีม ประดับญาติ

Copyright © 2026 SAHIBZAMAN.NET-สื่อเรียนรู้อิสลามสำหรับอิสระชนคนรุ่นใหม่

ผู้เยี่ยมชมอยู่ขณะนี้

มี 125 ผู้มาเยือน และ ไม่มีสมาชิกออนไลน์ ออนไลน์

31845294
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
2285
14625
30646
31731294
188286
364715
31845294

อ 17 พ.ย. 2026 :: 04:56:16